Dieta wątrobowa - dowiedz się co wolno jeść i wykorzystaj darmowy jadłospis

16 lipca 2020 Autor: Ada Błaszczyk

Zastanawiasz się kiedy wprowadzenie diety wątrobowej będzie dobrą decyzją? Zdarza się, że nasze potrzeby żywieniowe zupełnie nie idą w parze z potrzebami naszej wątroby. Wystawiamy ją często na próbę i rzeczywiście sporo może znieść, ale czasami się buntuje. Zapoznaj się z dietą wątrobową, która jest zdrowym sposobem odżywiania i będzie wspomagać leczenie oraz skorzystaj z darmowego jadłospisu!

Dieta wątrobowa - dowiedz się co wolno jeść i wykorzystaj darmowy jadłospis

Spis treści

Najczęściej występujące choroby wątroby

Najczęstszą przewlekłą chorobą wątroby jest niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD – non-alcoholic fatty liver disease) i dotyka 14-30% populacji ogólnej [1] oraz 20-40% osób w krajach zachodnich [2]. NAFLD polega na nadmiernym nagromadzeniu tłuszczu w wątrobie i stwierdzana jest, kiedy zawartość tłuszczu wewnątrzwątrobowego wynosi więcej niż 5% u osób, które nie spożywają więcej niż 20g alkoholu etylowego dziennie w przypadku mężczyzn oraz 10 g alkoholu w przypadku kobiet [3]. NAFLD składa się z czterech etapów i pierwszy polega na odkładaniu tłuszczu w wątrobie, drugi to nadmierne odkładanie tłuszczu i powstanie stanu zapalnego, trzeci etap to trwałe zapalenie wątroby, które powoduje powstawanie blizn w wątrobie i jest to tak zwane zwłóknienie. Ostatni – czwarty etap to marskość wątroby, która jest ciężką postacią NAFLD, gdzie zwłóknienie zastępuje większość komórek wątroby [4]. 

Oprócz niealkoholowego stłuszczenia, zapalenia wątroby oraz marskości warto pamiętać o występowaniu wirusowego zapalenia wątroby typu a,b oraz c i w przypadku zapalenia b oraz c podstawę stanowi leczenie farmakologiczne, natomiast dieta wątrobowa jest wsparciem terapii [5]. Kolejne jest alkoholowe stłuszczenie wątroby i podstawę leczenia w łagodnym przebiegu schorzenia stanowi abstynencja, dieta oraz farmakologia i zmiany są w tym przypadku odwracalne.

Dla kogo przeznaczona jest dieta wątrobowa

Zacznijmy od czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju niealkoholowego stłuszczenia wątroby i jesteśmy w stanie wpłynąć na nie zmianą stylu życia oraz diety. Jest to otyłość, cukrzyca typu 2, dyslipidemia oraz zespół metaboliczny. Niealkoholowe stłuszczenie wątroby występuje u 40% osób otyłych z cukrzycą typu 2. NAFLD występuje u 3% dzieci, natomiast u dzieci z otyłością wartości te wzrastają do 50-70% [4]. Otyłość wynikająca z nadmiernego spożycia kalorii wraz z podniesionym poziomem trójglicerydów, cholesterolu LDL i obniżonym poziomem HDL przyczynia się do niealkoholowego stłuszczenia wątroby, które może doprowadzić do zapalenia oraz marskości narządu [6]. Dieta wątrobowa powinna być zatem wprowadzona u osób, które otrzymały diagnozę lekarską o powstaniu stanu zapalnego czy marskości wątroby, natomiast w celu uniknięcia rozwoju choroby sugerowana będzie zdrowa, zbilansowana dieta, która pozwoli na uregulowanie wyników badań oraz redukcję masy ciała.

Jak długo stosować dietę wątrobową? Tak naprawdę bazuje ona na zasadach zdrowego odżywiania i może stanowić stałą zmianę nawyków żywieniowych.

Jak wygląda dieta wątrobowa

Na co zwrócić uwagę podczas wprowadzania w życie diety wątrobowej? Przede wszystkim bazujmy na zasadach zdrowej diety, takiej jak dieta śródziemnomorska lub dieta DASH, ze względu na dużą zawartość przeciwutleniaczy oraz przeciwzapalny charakter. W tym wypadku Twój jadłospis powinien być bogaty przede wszystkim w warzywa i owoce, zadbaj o różnorodność oraz ich podaż w każdym posiłku, celując w 600-800 g dziennie [7]. 

Należy ograniczyć podaż fruktozy i zawierającą ją przetworzoną żywność. Dlatego wyrzuć ze swojego odżywiania gotowe ciacha, cukierki i żelki, czyli wysokoprzetworzone produkty, a w zamian za to pozostaw na owoce, które dodatkowo dostarczą witamin i błonnika pokarmowego, ponieważ u osób z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby jego spożycie jest niskie [8]. Warto zwrócić uwagę, że w zależności od wyników badań, diagnozy oraz samopoczucia zalecana może być dieta o charakterze lekkostrawnym, więc wtedy zmniejsz udział strączków czy samych pełnoziarnistych produktów, natomiast nie rezygnuj z nich całkowicie. Jak? Do obiadu dodaj drobną kaszę, a chleb z ziaren zamień na graham. Przechodząc do białka należy ograniczyć do minimum czerwone przetworzone mięso, co jest tak naprawdę założeniem zasad zdrowego odżywiania. Takie produkty mają w sobie dużą zawartość sodu oraz tłuszczów nasyconych. Podstawą niech będzie chude mięso, ryby oraz białko pochodzenia roślinnego. Na koniec zostawiamy dwie najważniejsze kwestie diety wątrobowej: alkohol oraz tłuszcz. Z alkoholem sprawa jest jasna, ponieważ zostaje on całkowicie wykluczony z diety i nie należy go spożywać w żadnej formie. Jeśli chodzi o tłuszcz to jego podaż powinna zostać delikatnie zmniejszona i musimy skupić się na jego źródłach. Najistotniejsze jest zastąpienie tłuszczów nasyconych jedno- i wielonienasyconymi, ponieważ zmniejsza to ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych nawet o 15%! W praktyce dieta wątrobowa eliminuje tłuszcze pochodzące z mięs, wędlin czy oleju kokosowego, na rzecz oliwy z oliwek, orzechów, pestek oraz zwiększonego udziału źródeł omega-3, jak: tłuste ryby, siemię lniane, chia, orzechy włoskie [12].

Alkohol w diecie wątrobowej

W większości analiz grup osób z NAFLD okazuje się, że spożywanie nawet małych ilości alkoholu prowadzi do większego postępu choroby oraz niższego poziomu zminimalizowania objawów [9]. Abstynencja jest, także podstawą leczenia alkoholowego zapalenia wątroby i jest to kluczowe w celu zapobiegania dalszemu rozwojowi choroby i powikłań, oczywiście w większości przypadków zachowanie trzeźwości wymaga uczestnictwa w programach poradnictwa, grupach pomocy oraz może wymagać opieki psychologicznej [10]. Trzeba podkreślić, że w przypadku wirusowego zapalenia wątroby spożywanie alkoholu oraz jego nadużywanie też przyczynia się do przyspieszonego postępu choroby, wyższego ryzyka wystąpienia marskości oraz nowotworu wątroby. U 20% osób, które piją intensywnie rozwija się marskość wątroby, a ryzyko jest zwiększone przy jednoczesnym wirusowym zapaleniu [11]. I w przypadku chorób wątroby nie ma możliwości wybrania lepszego i mniej obciążającego rodzaju alkoholu. Zarówno piwo, wino, jak i cięższe trunki (wódka, whisky) są niewskazane i nie muszą być wcale spożywane w ogromnych ilościach, aby wykazywały szkodliwy wpływ.  W praktyce jak wygląda zawartość czystego alkoholu? 10 g alkoholu znajdziemy w około 275 ml piwa, 100 ml wina i 25 ml wódki, a zwyczajowo wymienione trunki spożywane są w większych ilościach. 

Co jeść na diecie wątrobowej

Przedstawiamy w skróconej formie zalecane oraz niewskazane produkty, które występują w diecie wątrobowej. Po zapoznaniu się ze szczegółowym opisem żywieniowych wytycznych dla zdrowej wątroby można korzystać z tabeli, która pomoże w szybkim komponowaniu jadłospisu. Aby jak najbardziej ułatwić zrozumienie diety wątrobowej w pierwszej kolejności skorzystaj z darmowego jadłospisu, który znajduje się niżej.


Produkty zalecaneProdukty niezalecane
Białkochude mięso, ryby, tofu
czerwone, przetworzone mięso
Węglowodanykasze, ryż, ziemniaki, owoce, warzywa
przetworzone produkty, gotowe słodkości, jak: ciasta, ciastka, wafelki, żelki, cukierki, batony
Tłuszczeoliwa z oliwek, siemię lniane, orzechy
olej kokosowy, tłuszcz pochodzący z mięs

Dieta wątrobowa – przykładowy jadłospis

Dieta wątrobowa - jadłospis

Przykładowy jadłospis diety wątrobowej zawiera 2000 kcal, 120g białka, 57g tłuszczu oraz 232 g węglowodanów. Najważniejsze składowe diety to: duża ilość warzyw oraz owoce pojawiające się każdego dnia, pełnoziarniste produkty jak: komosa ryżowa, kasza jęczmienna, pieczywo graham, płatki owsiane oraz eliminacja czerwonego i przetworzonego mięsa, na rzecz drobiu, tofu oraz chudego nabiału. 

Poniedziałek

Dieta wątrobowa - jadłospis

W jadłospisie pojawiają się też urozmaicone posiłki, jak: kanapki z pastą soczewicową, tortilla z bakłażanem czy szaszłyki z tofu. Można stosować tutaj ulubione przyprawy i polecamy wędzoną paprykę, czosnek granulowany oraz świeże zioła.

Wtorek

Dieta wątrobowa - jadłospis

Dieta zawiera źródła kwasów tłuszczowych omega-3: łosoś czy orzechy włoskie oraz roślinne oleje – oliwę. Aby zwiększyć podaż ryb może przygotować z nich pastę śniadaniową i tutaj sprawdzi się wędzona makrela lub wykorzystać łososia do szaszłyków z warzywami.

Środa

Dieta wątrobowa - jadłospis

Zasady żywieniowe, na których opiera się dieta wątrobowa mogą być z powodzeniem wprowadzone na stałe. Najważniejsze, aby dieta pokrywała zapotrzebowanie na wszystkie składniki odżywcze, była bogata w polifenole oraz eliminowała nadmiar tłuszczów nasyconych i alkohol.

Podsumowanie

  • Diagnozę występowania jakiekolwiek choroby wątroby stawia lekarz i nie robimy tego samodzielnie na podstawie wyników badań,
  • Czynnikami modyfikowalnymi, które wpływają na zwiększone ryzyko niealkoholowego stłuszczenia wątroby są: otyłość, cukrzyca typu 2, dyslipidemia oraz zespół metaboliczny,
  • Dieta wątrobowa może bazować na najzdrowszych dietach jak śródziemnomorska czy DASH,
  • Eliminuje przetworzone produkty oraz alkohol, a podstawę diety wątrobowej stanowią węglowodany złożone oraz chude źródła białka,
  • Należy zmniejszyć podaż tłuszczu, który powinien pochodzić ze źródłem roślinnych: oliwa, siemię, orzechy.

  1. Abd El-Kader, Shehab M., and Eman M. Salah El-Den Ashmawy. "Non-alcoholic fatty liver disease: The diagnosis and management." World journal of hepatology 7.6 (2015): 846.
  2. Mirmiran, Parvin, et al. "Relationship between diet and non-alcoholic fatty liver disease: a review article." Iranian journal of public health 46.8 (2017): 1007.
  3. George, Elena S., et al. "Practical dietary recommendations for the prevention and management of nonalcoholic fatty liver disease in adults." Advances in nutrition 9.1 (2018): 30-40.
  4. Ullah, Rahim, et al. "Role of nutrition in the pathogenesis and prevention of non-alcoholic fatty liver disease: recent updates." International journal of biological sciences 15.2 (2019): 265.
  5. Mehta, Parth, and Anil Kumar Reddy Reddivari. "Hepatitis." (2020).
  6. Abenavoli, Ludovico, et al. "Diet and non-alcoholic fatty liver disease: the Mediterranean way." International journal of environmental research and public health 16.17 (2019): 3011.
  7. Aune, Dagfinn, et al. "Fruit and vegetable intake and the risk of cardiovascular disease, total cancer and all-cause mortality—a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies." International journal of epidemiology 46.3 (2017): 1029-1056.
  8. Perdomo, Carolina M., Gema Frühbeck, and Javier Escalada. "Impact of nutritional changes on nonalcoholic fatty liver disease." Nutrients 11.3 (2019): 677.
  9. George, Elena S., et al. "Practical dietary recommendations for the prevention and management of nonalcoholic fatty liver disease in adults." Advances in nutrition 9.1 (2018): 30-40.
  10. Weng, Gong, and Winston Dunn. "Effect of alcohol consumption on nonalcoholic fatty liver disease." Translational gastroenterology and hepatology 4 (2019).
  11. Patel, Roshan, and William Gossman. "Alcoholic liver disease." (2019).
  12. Dolganiuc, Angela. "Alcohol and viral hepatitis: role of lipid rafts." Alcohol research: current reviews 37.2 (2015): 299.

Czytaj także

Skomentuj ten artykuł


Aby komentować, musisz się zalogować

Badź pierwszym, który skomentuje ten artykuł.