Dieta antyhistaminowa – czego unikać przy nietolerancji histaminy?
Dieta antyhistaminowa to temat, który w ostatnich latach coraz częściej pojawia się w gabinetach dietetycznych i poradniach alergologicznych. Nietolerancja histaminy bywa mylona z alergią, a jej objawy potrafią skutecznie obniżyć jakość życia. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega dieta antyhistaminowa, czego unikać, jak wygląda jadłospis na diecie antyhistaminowej i kiedy warto zgłosić się po specjalistyczną pomoc.
Spis treści:
- Dieta antyhistaminowa – najwazniejsze wnioski
- Czym jest dieta antyhistaminowa?
- Typowe objawy nietolerancji histaminy
- Zasady diety antyhistaminowej
- Produkty, których należy unikać
- Produkty dozwolone na diecie antyhistaminowej
- Lista produktów niskohistaminowych
- Przykładowy plan posiłków na tydzień
- Proste przepisy zgodne z dietą antyhistaminową
- Suplementy i enzymy wspomagające rozkład histaminy
- Korzyści zdrowotne stosowania diety antyhistaminowej
- Praktyczne porady przy wprowadzaniu diety
- Kiedy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem?
Dieta antyhistaminowa – najważniejsze wnioski
- Histamina pełni ważne funkcje w organizmie, jednak jej nadmiar może prowadzić do uciążliwych objawów,
- Kluczowe znaczenie ma prawidłowa aktywność enzymu DAO odpowiedzialnego za jej rozkład,
- Fermentowane i długo przechowywane produkty najczęściej nasilają dolegliwości,
- Dieta antyhistaminowa powinna być rozwiązaniem czasowym, a nie stałym schematem żywienia,
- Wsparcie lekarza lub dietetyka klinicznego znacząco zwiększa skuteczność i bezpieczeństwo terapii.
Czym jest dieta antyhistaminowa?
Histamina to naturalna substancja, która występuje w organizmie każdego człowieka. Należy do tzw. amin biogennych i pełni wiele ważnych funkcji. Bierze udział w reakcjach alergicznych, wpływa na wydzielanie kwasu żołądkowego, pracę przewodu pokarmowego, naczyń krwionośnych oraz układu nerwowego.
Sama histamina nie jest „zła” – problem pojawia się dopiero wtedy, gdy w organizmie jest jej za dużo. Gdy poziom histaminy przekracza możliwości jej rozkładu, zaczynają pojawiać się nieprzyjemne objawy, które wiele osób myli z alergią pokarmową.
U większości zdrowych osób nadmiar histaminy pochodzącej z żywności jest skutecznie rozkładany w jelicie cienkim przez enzym DAO (diaminooksydazę). Jeśli jednak aktywność tego enzymu jest zbyt niska, histamina zaczyna się gromadzić w organizmie. To właśnie wtedy mogą wystąpić objawy nietolerancji histaminy, takie jak bóle brzucha, wysypki skórne czy bóle głowy.

Na czym polega dieta antyhistaminowa?
Dieta antyhistaminowa polega na ograniczeniu spożycia produktów o wysokiej zawartości histaminy oraz tych, które mogą pobudzać organizm do uwalniania histaminy już zgromadzonej w tkankach. Jej głównym celem jest złagodzenie objawów związanych z nietolerancją histaminy, a nie całkowite wyeliminowanie histaminy z diety – bo to po prostu niemożliwe.
W praktyce jest to dieta niskohistaminowa, oparta głównie na świeżych, mało przetworzonych produktach. Kluczowe znaczenie ma nie tylko to, co jemy, ale też jak świeże są produkty i w jaki sposób zostały przygotowane.
Warto podkreślić, że nie jest to dieta odchudzająca i nie powinna być stosowana długoterminowo bez kontroli specjalisty. Najczęściej traktuje się ją jako dietę czasową, która pomaga ustabilizować stan organizmu i lepiej zrozumieć, które produkty faktycznie nasilają objawy.

Typowe objawy nietolerancji histaminy
Nietolerancja histaminy daje objawy, które bardzo łatwo pomylić z alergią pokarmową lub reakcją alergiczną na konkretny produkt. Co ważne, symptomy mogą pojawiać się z opóźnieniem, nasilać się po posiłkach lub występować falami, co dodatkowo utrudnia ich prawidłowe rozpoznanie.
Objawy ze strony skóry i układu oddechowego
Jednymi z najczęstszych objawów są dolegliwości dotyczące skóry oraz górnych dróg oddechowych. To właśnie one sprawiają, że wiele osób podejrzewa u siebie alergię, mimo że testy alergiczne często wychodzą prawidłowo.
Do typowych objawów należą [1]:
- pokrzywka i drobne wysypki skórne,
- zaczerwienienie skóry, szczególnie twarzy i szyi,
- świąd bez wyraźnej przyczyny,
- uderzenia gorąca i uczucie nagłego rozgrzania,
- wodnisty katar, zatkany nos lub uczucie rozpierania w zatokach.
Według badań, objawy związane z nadmiarem histaminy mogą dotyczyć nawet 1-3% populacji. W praktyce skala problemu może być większa, ponieważ nietolerancja histaminy nadal bywa niedodiagnozowana lub mylona z innymi schorzeniami [2].
Objawy ze strony przewodu pokarmowego
Nietolerancja histaminy bardzo często daje również objawy ze strony przewodu pokarmowego, które pojawiają się zwykle po posiłkach bogatych w histamine lub po produktach nasilających jej uwalnianie.
Najczęściej obserwuje się:
- bóle brzucha,
- wzdęcia i uczucie pełności,
- biegunki lub luźne stolce,
- nudności,
- refluks oraz nasilone wydzielanie kwasu żołądkowego.
To właśnie te dolegliwości sprawiają, że wiele osób w pierwszej kolejności trafia do gastroenterologa. Dopiero brak poprawy po standardowym leczeniu skłania pacjentów do dalszej diagnostyki i konsultacji z alergologiem lub dietetykiem klinicznym, który może powiązać objawy z nadmiarem histaminy w diecie.

Zasady diety antyhistaminowej
Dieta antyhistaminowa nie polega na skomplikowanych wyliczeniach czy restrykcyjnych zakazach. Jej podstawą jest świadome wybieranie produktów, które nie podnoszą nadmiernie poziomu histaminy w organizmie i nie nasilają jej uwalniania.
Eliminacja produktów z wysoką zawartością histaminy
Najważniejszą zasadą jest eliminacja produktów z wysoką zawartością histaminy oraz tych, które mogą nasilać jej wydzielanie w organizmie. Liczy się nie tylko ilość histaminy w żywności, ale również to, czy dany produkt pobudza komórki tuczne do uwalniania histaminy już zgromadzonej w tkankach.
W praktyce oznacza to unikanie produktów długo dojrzewających, fermentowanych lub intensywnie przetworzonych. Nawet niewielkie ilości takich produktów mogą u osób wrażliwych wywoływać objawy nietolerancji histaminy.
Świeżość i sposób przetwarzania żywności
Histamina powstaje głównie w wyniku procesów mikrobiologicznych, dlatego czas i sposób przechowywania żywności mają ogromne znaczenie. Podczas długiego przechowywania lub nieprawidłowej obróbki żywności bakterie mogą wytwarzać histaminę, co znacząco zwiększa jej zawartość w produktach spożywczych.
Z tego powodu dieta antyhistaminowa opiera się przede wszystkim na:
- świeżym mięsie, przygotowywanym bezpośrednio po zakupie,
- świeżych rybach, z wyłączeniem ryb o ciemnym mięsie (np. makrela, tuńczyk),
- produktach jak najmniej przetworzonych, bez długich list składników i dodatków.
Krótko mówiąc: im prostszy skład i krótsza droga produktu „od zakupu do talerza”, tym mniejsze ryzyko nadmiernego spożycia histaminy.

Produkty, których należy unikać
Przy nietolerancji histaminy kluczowe znaczenie ma nie tylko to, ile histaminy zawiera dany produkt, ale także to, czy może on pobudzać organizm do jej uwalniania. Dlatego na diecie antyhistaminowej wyróżnia się dwie główne grupy produktów problematycznych.
Czego nie wolno przy histaminie?
Do produktów, które są bogate w histaminę lub sprzyjają jej powstawaniu, należą przede wszystkim [3]:
- fermentowane produkty, takie jak kiszonki, kapusta kiszona czy kimchi,
- fermentowane produkty mleczne, m.in. sery dojrzewające, kefir i jogurt,
- owoce morza,
- ryby o ciemnym mięsie, takie jak makrela, tuńczyk czy sardynki,
- alkohol, zwłaszcza wino i piwo,
- produkty długo przechowywane, marynowane lub ponownie odgrzewane.
To właśnie te grupy żywności charakteryzują się wysoką zawartością histaminy lub dużym ryzykiem jej narastania w trakcie przechowywania i obróbki. U osób z nietolerancją histaminy nawet niewielkie ilości takich produktów mogą wywoływać objawy.
Produkty powodujące uwolnienie histaminy
Niektóre produkty spożywcze same w sobie nie zawierają dużych ilości histaminy, jednak ich spożycie powoduje uwolnienie histaminy już zgromadzonej w organizmie. Oznacza to, że mogą nasilać objawy mimo pozornie „bezpiecznego” składu.
Do najczęstszych należą:
- truskawki,
- pomidory,
- kakao i produkty kakaowe,
- orzechy,
- banany.
W praktyce reakcja na te produkty jest bardzo indywidualna. Dlatego w diecie antyhistaminowej zaleca się czasową eliminację, a następnie ostrożne ponowne wprowadzanie i obserwację reakcji organizmu.
Produkty dozwolone na diecie antyhistaminowej
Dieta antyhistaminowa nie oznacza jedzenia „byle czego” ani bardzo ograniczonego jadłospisu. Wręcz przeciwnie, przy odpowiednim doborze produktów można żywić się różnorodnie i bezpiecznie, bez nadmiernego obciążania organizmu histaminą.
Bezpieczne źródła białka
W diecie antyhistaminowej najczęściej dobrze tolerowane są świeże źródła białka, przygotowywane krótko po zakupie i bez długiego przechowywania.
Do produktów uznawanych za bezpieczne należą:
- świeże mięso drobiowe i wołowe,
- jajka – dobrze tolerowane u większości osób,
- świeżo przygotowane ryby o jasnym mięsie (np. dorsz, mintaj).
Wbrew popularnym mitom, jajka bardzo rzadko są problemem przy nietolerancji histaminy. Jeśli pojawiają się po nich objawy, zwykle nie mają one charakteru alergicznego, lecz są wynikiem indywidualnej wrażliwości lub jednoczesnego spożycia innych produktów problematycznych.
Produkty zbożowe i warzywa
Podstawą jadłospisu na diecie antyhistaminowej są proste produkty zbożowe oraz warzywa, które nie przechodzą procesów fermentacji.
Najczęściej dobrze tolerowane są:
- ryż,
- kasza jaglana,
- quinoa,
- większość warzyw korzeniowych (marchew, pietruszka, buraki),
- sałaty oraz cukinia.
Produkty zbożowe, które nie są fermentowane ani długo przechowywane, zwykle nie podnoszą poziomu histaminy i stanowią bezpieczne źródło energii w diecie antyhistaminowej.

Lista produktów niskohistaminowych
Dieta antyhistaminowa opiera się przede wszystkim na produktach o niskiej zawartości histaminy, które są dobrze tolerowane przez większość osób z jej nietolerancją. Warto pamiętać, że reakcje mogą być indywidualne, jednak poniższa lista stanowi bezpieczną bazę wyjściową do komponowania codziennego jadłospisu.
Do produktów o niskiej zawartości histaminy należą m.in.:
- świeże mięso i drób, przygotowywane bezpośrednio po zakupie,
- ryż, kasze oraz płatki ryżowe, jako lekkostrawne źródło energii,
- warzywa takie jak marchew, dynia, cukinia i brokuł,
- owoce: jabłka, gruszki oraz borówki,
- tłuszcze roślinne, w tym oliwa z oliwek i olej rzepakowy,
- woda oraz napary ziołowe (np. rumianek, melisa) jako bezpieczny napój.
To właśnie na tych produktach można bezpiecznie budować jadłospis na diecie antyhistaminowej, stopniowo rozszerzając go o kolejne składniki i obserwując reakcję organizmu.

Przykładowy plan posiłków na tydzień
Jadłospis ma charakter poglądowy. Produkty są świeże, niskohistaminowe, bez fermentacji i długiego przechowywania.
Dzień 1
- Śniadanie: owsianka na wodzie z jabłkiem
- Obiad: ryż + pierś z indyka + duszona cukinia
- Kolacja: jajecznica z sałatą
Dzień 2
- Śniadanie: kasza jaglana z gruszką
- Obiad: zupa warzywna (marchew, pietruszka, ziemniak)
- Kolacja: ryż z wołowiną i marchewką
Dzień 3
- Śniadanie: płatki ryżowe z borówkami
- Obiad: dorsz gotowany + ryż + brokuł
- Kolacja: omlet z cukinią
Dzień 4
- Śniadanie: owsianka z gruszką
- Obiad: indyk z ryżem i marchewką
- Kolacja: jajka na miękko + sałata
Dzień 5
- Śniadanie: kasza jaglana z jabłkiem
- Obiad: zupa jarzynowa + ziemniaki
- Kolacja: ryż z dorszem i cukinią
Dzień 6
- Śniadanie: płatki ryżowe z jabłkiem
- Obiad: wołowina duszona + ryż + brokuł
- Kolacja: omlet z warzywami
Dzień 7
- Śniadanie: owsianka na wodzie z borówkami
- Obiad: indyk + ryż + cukinia
- Kolacja: jajecznica z sałatą

Proste przepisy zgodne z dietą antyhistaminową
Przy nietolerancji histaminy najlepiej sprawdzają się proste dania z krótką listą składników, przygotowywane na świeżo i bez zbędnych dodatków. Im mniej przetwarzania i przypraw, tym mniejsze ryzyko nasilenia objawów.
Indyk z ryżem i cukinią
To jedno z najbezpieczniejszych i najczęściej polecanych dań na diecie antyhistaminowej.
Składniki:
- świeże mięso z indyka,
- ugotowany ryż,
- cukinia,
- oliwa z oliwek,
- sól (opcjonalnie).
Sposób przygotowania:
Indyka przygotuj bezpośrednio po zakupie – ugotuj lub krótko podsmaż na oliwie. Ryż ugotuj na świeżo. Cukinię podduś lub ugotuj na parze. Całość dopraw delikatnie solą i odrobiną oliwy.
Bez fermentacji, bez gotowych sosów i z minimalną ilością przypraw – dokładnie tak, jak wymaga dieta antyhistaminowa.
Lekka zupa warzywna
To danie szczególnie polecane osobom z objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak wzdęcia czy bóle brzucha.
Składniki:
- marchew,
- pietruszka,
- ziemniak,
- świeże zioła (np. natka pietruszki),
- woda,
- sól do smaku.
Sposób przygotowania:
Warzywa obierz, pokrój i gotuj w wodzie do miękkości. Pod koniec dodaj świeże zioła. Zupę najlepiej spożyć od razu po przygotowaniu, długie przechowywanie może zwiększać zawartość histaminy.
Suplementy i enzymy wspomagające rozkład histaminy
Suplementacja przy nietolerancji histaminy może być realnym wsparciem, ale tylko wtedy, gdy jest dobrze dobrana. Nie zastępuje diety antyhistaminowej, lecz może pomóc złagodzić objawy, szczególnie u osób z obniżoną aktywnością enzymu DAO.
Enzym DAO – kiedy ma sens?
Enzym DAO (diaminooksydaza) odpowiada za rozkład histaminy pochodzącej z żywności w jelicie cienkim. Jeśli jego aktywność jest zbyt niska, histamina nie jest skutecznie neutralizowana i może przenikać do krwi, powodując objawy nietolerancji.
Jednym z najlepiej znanych preparatów zawierających DAO jest Daosin, czyli białkowy wyciąg z nerek wieprzowych, standaryzowany na zawartość naturalnej oksydazy diaminowej. Preparaty tego typu:
- są przeznaczone głównie dla osób z niedoborem endogennego DAO,
- przyjmowane przed posiłkiem zawierającym histaminę mogą zmniejszać ryzyko objawów,
- wspierają metabolizm histaminy w jelicie cienkim,
- u części osób pozwalają ograniczyć stosowanie leków przeciwhistaminowych.
Warto zaznaczyć, że przy ścisłej diecie niskohistaminowej suplementacja DAO nie zawsze jest konieczna. Może być jednak pomocna przy okazjonalnych odstępstwach od diety, np. podczas podróży, spotkań towarzyskich czy jedzenia poza domem.
Suplementacja przy nietolerancji histaminy – co jest polecane, a czego unikać
Oprócz enzymu DAO znaczenie ma także dobór pozostałych suplementów, które mogą wspierać lub przeciwnie, nasilać objawy.
Suplementy polecane
Do suplementów, które najczęściej są dobrze tolerowane i mogą wspierać organizm przy nietolerancji histaminy, należą:
- witamina C (200-500 mg) oraz witamina B6 (10-100 mg) – wspierają metabolizm histaminy i funkcjonowanie enzymu DAO,
- kwercetyna (ok. 1000 mg) – naturalny flawonoid o działaniu stabilizującym komórki tuczne,
- flawonoidy, w tym rutyna (rutozyd),
- wapń i miedź – pierwiastki istotne dla aktywności enzymów,
- probiotyki o niskim potencjale histaminowym, takie jak:
Bifidobacterium infantis, B. bifidum, B. longum, B. lactis, B. breve, Lactobacillus salivarius, Lactobacillus plantarum.
Suplementy niepolecane
Niektóre suplementy mogą nasilać objawy nietolerancji histaminy, mimo że u osób zdrowych są uznawane za bezpieczne. Do najczęściej problematycznych należą:
- NAC (N-acetylocysteina),
- kurkumina,
- johimbina (inhibitor MAO),
- probiotyki takie jak Lactobacillus bulgaricus, L. reuteri, L. casei,
- suplementy zawierające syntetyczne barwniki i konserwanty,
- suplementy z kofeiną.
Warto pamiętać, że reakcje na suplementy są indywidualne, dlatego każda suplementacja powinna być wprowadzana pojedynczo i z obserwacją reakcji organizmu.
Czy kawa blokuje enzym DAO?
Tak, kawa może obniżać aktywność enzymu DAO, dlatego u osób z nietolerancją histaminy często nasila objawy. Problemem jest nie tylko kofeina, ale również wpływ kawy na:
- zwiększone uwalnianie histaminy,
- podrażnienie przewodu pokarmowego,
- zaburzenia metabolizmu amin biogennych.
U wielu osób już jedna filiżanka kawy może powodować zaczerwienienie skóry, bóle głowy lub dolegliwości jelitowe. Z tego względu w diecie antyhistaminowej często zaleca się czasowe ograniczenie lub całkowite odstawienie kawy, przynajmniej na etapie eliminacji.
Korzyści zdrowotne stosowania diety antyhistaminowej
Dieta antyhistaminowa nie jest celem samym w sobie, lecz narzędziem terapeutycznym, które ma pomóc zmniejszyć dolegliwości i poprawić codzienne funkcjonowanie osób z nietolerancją histaminy. U wielu pacjentów już po kilku tygodniach stosowania diety można zauważyć realną poprawę samopoczucia.
Zmniejszenie objawów
Jedną z najważniejszych korzyści stosowania diety antyhistaminowej jest ograniczenie nasilenia objawów związanych z nadmiarem histaminy w organizmie. Najczęściej obserwuje się:
- redukcję pokrzywki i innych zmian skórnych,
- poprawę komfortu jelitowego, w tym mniejsze wzdęcia, bóle brzucha i biegunki,
- zmniejszenie bólów głowy, uczucia „ciężkiej głowy” oraz przewlekłego zmęczenia.
Dzięki ograniczeniu produktów bogatych w histaminę oraz tych, które nasilają jej uwalnianie, organizm ma szansę stopniowo obniżyć poziom histaminy i lepiej radzić sobie z jej metabolizmem.
Lepsza diagnostyka
Dieta antyhistaminowa odgrywa również ważną rolę w procesie diagnostycznym. Czasowe ograniczenie histaminy w diecie ułatwia ocenę, czy zgłaszane objawy rzeczywiście wynikają z nietolerancji histaminy, czy też mają inne podłoże, np. alergiczne lub jelitowe.
Jeśli po kilku tygodniach stosowania diety następuje wyraźna poprawa, a objawy wracają po ponownym wprowadzeniu produktów bogatych w histaminę, stanowi to istotną wskazówkę zarówno dla lekarza, jak i dietetyka klinicznego. Dzięki temu możliwe jest lepsze dopasowanie dalszego postępowania żywieniowego i diagnostycznego.
Praktyczne porady przy wprowadzaniu diety
Wprowadzanie diety antyhistaminowej najlepiej zacząć spokojnie i etapami. To nie jest dieta „zero-jedynkowa”, lecz sposób żywienia, który ma pomóc zrozumieć reakcje własnego organizmu i stopniowo złagodzić objawy.
Aby dieta antyhistaminowa była skuteczna i jednocześnie możliwa do utrzymania w codziennym życiu, warto pamiętać o kilku prostych zasadach:
- gotuj na świeżo i spożywaj posiłki możliwie krótko po przygotowaniu,
- unikaj długiego przechowywania jedzenia oraz wielokrotnego odgrzewania potraw,
- czytaj składy produktów spożywczych, zwracając uwagę na dodatki, konserwanty i składniki fermentowane,
- nie traktuj diety jako restrykcyjnej eliminacji na lata – w większości przypadków jest to dieta czasowa, stosowana w celu wyciszenia objawów i lepszej diagnostyki.
Przy układaniu diety antyhistaminowej warto pamiętać, że nawet najlepiej dobrane produkty nie spełnią swojej funkcji, jeśli całkowite spożycie energii jest niedopasowane – w takiej sytuacji pomocny może być prosty kalkulator kalorii, który ułatwia kontrolę porcji i regularności posiłków.
W praktyce kluczowe jest obserwowanie reakcji organizmu i stopniowe modyfikowanie jadłospisu, zamiast wprowadzania wielu ograniczeń jednocześnie.
Kiedy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem?
Nietolerancja histaminy bywa trudna do samodzielnego rozpoznania, ponieważ jej objawy często przypominają alergie pokarmowe, problemy jelitowe lub inne schorzenia. Dlatego w wielu przypadkach wsparcie specjalisty jest kluczowe.
W przypadku podejrzenia nietolerancji histaminy warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem klinicznym, szczególnie gdy objawy są nasilone, przewlekłe lub znacząco obniżają jakość życia. Specjalista pomoże ocenić, czy dolegliwości faktycznie mogą być związane z histaminą, czy też mają inne podłoże zdrowotne.
Samodzielna eliminacja wielu produktów spożywczych „na wszelki wypadek” może prowadzić do:
- niedoborów składników odżywczych,
- zaburzeń równowagi żywieniowej,
- nadmiernego stresu związanego z jedzeniem,
- błędnych wniosków dotyczących przyczyny objawów.
Lekarz może zlecić odpowiednią diagnostykę i wykluczyć inne choroby, natomiast dietetyk kliniczny pomoże bezpiecznie przeprowadzić dietę eliminacyjną, ułożyć zbilansowany jadłospis i zaplanować kontrolowane rozszerzanie diety. Dzięki temu dieta antyhistaminowa staje się narzędziem terapeutycznym, a nie źródłem kolejnych problemów.
Warto też pamiętać, że objawy nietolerancji histaminy mogą współistnieć z innymi problemami zdrowotnymi, dlatego ocena masy ciała, np. za pomocą wskaźnika BMI, powinna być traktowana jedynie jako punkt wyjścia, a nie główne kryterium oceny stanu zdrowia.
Podsumowanie
Dieta antyhistaminowa to skuteczne narzędzie łagodzenia objawów związanych z nadmiarem histaminy, ale wymaga świadomego i indywidualnego podejścia. Nie polega na bezmyślnym wykluczaniu produktów, lecz na zwracaniu uwagi na świeżość żywności, sposób jej przygotowania oraz zawartość histaminy w diecie.
Prawidłowo prowadzona dieta może wyraźnie poprawić komfort życia, zwłaszcza u osób z objawami ze strony skóry i przewodu pokarmowego. Najlepsze efekty przynosi wtedy, gdy jest stosowana czasowo, z możliwością stopniowego rozszerzania jadłospisu i w razie potrzeby, pod kontrolą specjalisty.
FAQ
1. Czy dieta antyhistaminowa jest na całe życie?
Nie, najczęściej jest dietą eliminacyjną stosowaną czasowo.
2. Czy jajka są bezpieczne przy nietolerancji histaminy?
U większości osób tak, o ile nie występuje alergia pokarmowa.
3. Czy alkohol zawsze nasila objawy?
U większości pacjentów tak, ponieważ hamuje enzym DAO.
4. Czy można stosować dietę antyhistaminową jako dietę odchudzającą?
Nie – nie jest do tego przeznaczona.
5. Jak długo trwa poprawa po wprowadzeniu diety?
Pierwsze efekty mogą pojawić się po 1-2 tygodniach.
Bibliografia:
- https://www.mdpi.com/2218-273X/10/8/1181
- https://www.mdpi.com/2072-6643/16/8/1219
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8143338/
