Cukier nie uzależnia - TO TŁUSZCZE?! - Dietetyka #NieNaŻarty

Cukier nie uzależnia – TO TŁUSZCZE?!

cukier

Cukier uzależnia – w wielu kręgach, to stwierdzenie utarło się na amen. Nie dostaniemy nobla twierdząc, że ciężko zrezygnować z produktów o przyjemnym, słodkim posmaku, a cukier spożywany w nadmiarze przyczynia się do rozwoju otyłości i całej gamy chorób cywilizacyjnych. Z drugiej strony, we wrocławskich tramwajach jeszcze w zeszłym roku mogliśmy spotkać karygodną kampanie reklamową „chłopiec do bicia” namawiającą do spożywania rafinowanych węglowodanów. Dodatkowo, każda starsza osoba zgodzi się ze sloganem „cukier krzepi”. Jak to jest z tym cukrem? Podpowiemy, że #ToZależy 😉 Temat jest jednak na tyle obszerny, że w niniejszym tekście odpowiemy na pytanie „czy cukier uzależnia?”.

Cukier uzależnia?

Skłamalibyśmy, pisząc, iż uzależnienie od cukru nie ma naukowych podstaw. Istnieją bowiem eksperymenty przeprowadzone na zwierzętach, w których ten temat zostawał podnoszony. Problem pojawia się przy interpretacji wyników przytoczonych badań. Szczury zazwyczaj dostawały dostęp na 12 godzin do sacharozy w myśl zasady ad libitum (jedzą ile chcą), a następnie przez kolejne 12 godzin zabierano im cukier sprzed nosa. Taka strategia powodowała wzrost stężenia dopaminy w obrębie jąder podstawnych mózgu. Bliźniaczą sytuację powoduje spożycie niektórych narkotyków (np. kokainy, amfetaminy) – dodatkowo, kiedy stężenie dopaminy spada – mamy do czynienia z głodem narkotycznym [1]. Na pierwszy rzut oka możemy krzyknąć: „heureka! Cukier uzależnia tak samo jak narkotyki!” Ale…

Cukier nie uzależnia?

Wiemy już, że odstawiając cukier i/lub amfetaminę możemy pobudzić podobne obszary w mózgu. Jednak… oddziaływanie na ten sam mechanizm niekoniecznie musi świadczyć o nałogu. Poza tym, pobudzenie ośrodka nagrody u gryzoni związane jest ze smakowitością pokarmu (wartość wynagrodzenia), a nie słodkością, czy danym składnikiem odżywczym samym w sobie. Najdokładniejszym (choć nie idealnym) sposobem oceny stanu uzależnienia od jedzenia jest kwestionariusz YFAS (Yale Food Addiction Scale). W ogólnej populacji, częstość uzależnienia od żywności wynosi 0-11% [2,3]. Co przerażające, wśród naszych grubasków odsetek ten sięga 20-70% [4,5]! Interesującym jest, że minimum jednego z ośmiu symptomów uzależnienia doświadcza 95% badanych, najczęściej jest to „uporczywe pragnienie żywności” lub „powtórzona, nieudana próba odstawienia pokarmu” [6].

Cukier w świetle badań naukowych

W 2017 roku ukazała się naukowa praca [6], w której typowano składnik pożywienia w głównej mierze odpowiadającego za uzależnienie. Do badania zaangażowano 1495 studentów, których zadaniem było wypełnienie zmodyfikowanego kwestionariusza YFAS. Jedno z zadań, które naukowcy dodali do formularza polegało na dopasowaniu objawów uzależnienia do jednej z czterech kategorii żywności:

  • Żywność słona, niskotłuszczowa (ciasto ryżowe, krakersy, warzywa itp.),
  • Żywność słodka, niskotłuszczowa (cukierki, napoje słodzone, suszone owoce, cukier itp.),
  • Żywność tłusta i słodka (ciasta, czekolada, batony itp.),
  • Żywność tłusta i słona (frytki, mięso, sery itp.).

Zanim zaczniesz czytać dalej, zastanów się jaką grupę obstawiasz za głównego winowajcę!

cukier

  • Uczestnikom badania, którzy doznali choć jednego objawu z kwestionariusza YFAS największych problemów przysparzała żywność tłusta i słona, czyli frytki, sery czy jajecznica na boczku (29,5%), następna w kolejce jest żywność tłusta i słodka, czyli czekolady, batony i ciasta (25%). Daleko w tyle były suszone owoce i cukierki zaliczane do grupy słodkiej, niskotłuszczowej oraz żywność niskotłuszczowa i słona, którą zaznaczyło kolejno 5% i 1,8% badanych.
  • Wśród osób uzależnionych od żywności (minimum 3 z 8 objawów) wyniki były podobne, żywność tłustą i słodką zaznaczyło 4,7% osób, tłustą i słoną 3,3%, niskotłuszczową i słodką 0,8%, a niskotłuszczową i słoną 0,5%.
  • Wśród osób z nadmierną masą ciała częściej diagnozowane jest uzależnienie od jedzenia w porównaniu z osobami o prawidłowej masie ciała.

Czy czekolada to głównie cukier?

Ciężko na podstawie jednej pracy wyciągać daleko idące wnioski, jednak należy pamiętać, że brak jest dowodów w postaci badań naukowych z udziałem ludzi, że cukier działa uzależniająco. Dodając do tego kontrę w postaci opisanej publikacji, w której to produkty tłuste (czy to słone, czy słodkie) wydawały się ochotnikom najbardziej uzależniające nie powinniśmy rzucać na prawo i lewo sloganami, iż „cukier uzależnia”. Według nas, ten pogląd wynika z faktu, iż ludzie błędnie postrzegają słodycze za produkt cukrowy, kiedy w snickersie 44% energii dostarczanej jest z tłuszczu, a w czekoladzie czy nutelli odsetek ten sięga ponad 50%.

Podsumowując, zarówno nadmiar cukru jak i tłuszczu będzie owocował rozrostem oponki ulokowanej w okolicach pępka. Jednak, jeśli borykasz się z uzależnieniem od jedzenia, szczególną uwagę zwróć nie na cukierki, masę kajmakową, żelki czy sorbet owocowy, a na czekoladę, frytki, pizzę i tłuste mięsa.

cukier

Piśmiennictwo:

  1. Rada P, Avena NM, Hoebel BG.: Daily bingeing on sugar repeatedly releases dopamine in the accumbens shell. Neuroscience. 2005;134(3):737-44
  2. Pedram P, Wadden D, Amini P, Gulliver W, Randell E, Cahill F, i wsp. Food addiction: its prevalence and significant association with obesity in the general population. PloS one. 2013;8(9):e7483
  3. Brunault P, Ballon N, Gaillard P, Reveillere C, Courtois R. Validation of the French version of the yale food addiction scale: an examination of its factor structure, reliability, and construct validity in a nonclinical sample. Canadian journal of psychiatry Revue canadienne de psychiatrie. 2014 May;59(5);276-84
  4. Long CG, Blundell JE, Finlayson G. A Systematic Review of the Application And Correlates of YFAS-Diagnosed ‚Food Addiction’ in Humans: Are Eating-Related ‚Addictions’ a Cause for Concern or Empty Concepts? Obesity facts. 2015;8(6)
  5. Pursey KM, Stanwell P, Gearhardt AN, Collins CE, Burrows TL. The prevalence of food addiction as assessed by the Yale Food Addiction Scale: a systematic review. Nutrients. 2014 Oct;6(10):4552-90.
  6. Markus CR, Rogers PJ, Brouns F, Schepers R: Eating dependence and weight gain; no human evidence for a ‚sugar-addiction’ model of overweight. Appetite 2017 Jul 1;114:64-72

 

1 Comment

  1. […] Cukier nie uzależnia – TO TŁUSZCZE?! https://dietetykanienazarty.pl/cukier-nie-uzaleznia/ […]

Comments are closed.

Scroll to top