Witamina C lewoskrętna, od której skręca w brzuchu - Dietetyka

Witamina C lewoskrętna, od której skręca w brzuchu

WITAMINA C

Witamina C ułatwia wchłanianie żelaza, wpływa na produkcję hormonów steroidowych, uczestniczy w przemianach tyrozyny (prekursora hormonów tarczycy czy adrenaliny) i przede wszystkim – odpowiada za prawidłową odporność organizmu. Niestety, witamina C dorobiła się wielu mitów i niedomówień. Nawet osoby, które są powszechnie uważane za obeznane z tematem odżywiania, można złapać na ich powielaniu. Czy witamina C to panaceum na wszelakie dolegliwości?

Witamina C – ile naprawdę jej potrzebujesz?

Obecnie obowiązujące normy są znacznie wyższe niż minimalne ilości potrzebne, aby zapobiec niedoborom. Uważa się, że rekomendacje spełniają wymagania żywieniowe prawie wszystkich zdrowych osób (97-98%). Zapotrzebowanie wynosi od 40 do 120mg dla większości populacji. Istnieją również prace sugerujące, że u osób otyłych, z dyslipidemią, palaczy czy sportowców warto zwiększyć podaż do około 200mg [1]. Niedobory nie są powszechne, a żeby martwić się szkorbutem (samoistnym krwawieniem, bólem mięśni czy stanem zapalnym), niedobór witaminy C musi trwać dość długo – czasem nawet parę miesięcy i musi być znaczący – podaż poniżej 10mg na dobę.

witamina c

Jestem sportowcem – witamina C w wysokich dawkach to u mnie konieczność!

Zastanówmy się – czy witamina C podawana przewlekle, w wysokiej dawce (rzędu paru gramów) jest koniecznością?

W trakcie treningu wzmożona aktywność wolnych rodników jest niezbędna dla wywołania hipertrofii mięśniowej i adaptacji treningowej. Suplementacja antyoksydantów tłumi aktywność wolnych rodników i może znosić ich pozytywny wpływ na rozwój mięśni. W badaniu, w którym podawano antyoksydanty przez 4 tygodnie osobom aktywnym fizycznie wykazano osłabienie aktywności markerów zmian adaptacyjnych (badani notowali wolniejszy progres). Dodatkowo brakuje jednoznacznych dowodów wskazujących na to, że suplementacja przeciwutleniaczami poprawia adaptacje treningową. [2,3]. Poprawiać formę sportową może za to zwykły burak – sprawdź!

Z drugiej strony, witamina C w wysokich dawkach może obniżać stężenie kortyzolu. Kortyzol jest tzw. „hormonem stresu”, którego zbyt wysokie stężenia, utrzymujące się permanentnie, możę limitować rozwój sylwetki, przyczyniając się do spadku beztłuszczowej masy ciała. Witamina C podana w dawkach od 1g do 1,5g obniża stężenie kortyzolu w surowicy [4,5]. Jednakże na wzrost stężenia kortyzolu ma wpływ wiele czynników, m.in. niedobór snu, niska podaż energetyczna, nadużywanie stymulantów (kawy, „przedtreningówek”) czy niedobór witamin. Dlatego zanim rozważymy suplementację witaminą C, powinniśmy zadbać o wyżej wymienione aspekty.

Witamina C dobrze sprawdza się w przypadku osób, które są narażone jednocześnie na wysoką aktywność fizyczną i niesprzyjające warunki pogodowe (żołnierze, maratończycy, narciarze, piłkarze). U takich osób, regularnie przyjmowana witamina C, w dawce ~2g, zmniejsza ryzyko przeziębienia o 48% – a to już dużo [6].

witamina C

 

Czy witamina C pochodząca z warzyw i owoców różni się od tej pochodzącej z produkcji laboratoryjnej?

Teraz będzie się działo, trzymajcie się krzeseł. Istnieją suplementy, w których znajduje się tylko „naturalna” witamina C, pochodząca z owoców czy warzyw. Oczywiście kosztują one dużo więcej niż te, które zawierają syntetyczny kwas askorbinowy. Jednak zdecydowanie przepłacamy kupując taki produkt, ponieważ związek ten, czy to z owoców, czy z laboratorium – jest identyczny.

W ramach ciekawostki dodamy, że witamina C została zsyntetyzowana już w latach 30 XX wieku. Miał w tym współudział szwajcarski uczony, polskiego pochodzenia – Tadeusz Reichstein. Oczywiście nie oznacza to, że nie powinniśmy jeść warzyw i owoców, tylko bazować na suplementach. Zjedzenie warzywa (dostarczając tą samą witaminę, jaką dostarczylibyśmy z suplementu) daje zdecydowanie więcej korzyści. Oprócz kwasu askorbinowego występują tam inne witaminy, składniki mineralne, czy polifenole o bardzo korzystnym wpływie na zdrowie [8].

Czy tylko lewoskrętna witamina C jest aktywna biologicznie?

Według danych pochodzących z PubChemu, skręcalność optyczna witaminy C wynosi +20,5-24°. Oznacza to, że związek ten jest prawoskrętny. Jeśli ktoś próbuje nam sprzedać lewoskrętny kwas L-askorbinowy, to stara się nas oszukać, bo takowy po prostu nie istnieje. Kwas L-askorbinowy może również występować jako D-askorbinowy (raczej nie masz z nim kontaktu). Nie ma jednak takich samych właściwości jak witamina C, m.in. nie ochroni nas przed wystąpieniem szkorbutu czy nie bierze udziału w produkcji hormonów [9].

Czy witamina C „leczy raka”?

Choć bardzo byśmy chcieli, to brakuje dowodów, jakoby witamina C leczyła choroby nowotworowe. FDA (amerykańska Agencja Żywności i Leków) nie zatwierdziła wysokich dawek witaminy C stosowanych w celu leczenia nowotworów, ani innych jednostek chorobowych. Jednakże witamina C, stosowana oprócz leczenia konwencjonalnego, faktycznie poprawia stan pacjentów. Obserwuje się lepsze samopoczucie, poprawę funkcji poznawczych, umysłowych, emocjonalnych czy zwiększony apetyt. Dodatkowo antyoksydant ten może zwiększać, lub zmniejszać skuteczność leków przeciwnowotworowych. Często osoby z nowotworem są zdesperowane i mimo współpracy z lekarzem korzystają z niekonwencjonalnych metod leczenia takich jak, np. wlewy dożylne (nie informując o tym lekarza), nie zdając sobie sprawy, iż takie postępowanie może wpłynąć negatywnie na proces leczenia [10,11]. Należy zaznaczyć, że pacjenci onkologiczni korzystający z alternatywnych metod leczenia (np. wlewów z witaminy C przeprowadzanych bez zgody lekarza) łapiąc się po „ukrytą terapię” dwukrotnie zwiększają ryzyko zgonu [12].

witamina C

Piśmiennictwo:

1. Braakhuis A.: Effect of vitamin C supplements on physical performance, Curr Sports Med Rep, 2012, 11(4), 180-184.
2. Morrison D., Hughes J., Gatta D. i wsp.: Vitamin C and E supplementation prevents some of the cellular adaptations to endurance-training in humans, Free Radic Biol Med, 2015, 852-862.
3. Merry T., Ristow M.: Do antioxidant supplements interfere with skeletal muscle adaptation to exercise training? J Physiol, 2016, 594(18), 5135-5147.
4.Peters E., Anderson R., Nieman D. i wsp.: Vitamin C supplementation attenuates the increases in circulating cortisol, adrenaline and anti-inflammatory polypeptides following ultramarathon running, Int J Sports Med, 2001, 22(7), 537-543.
5.Marsit J., Conley M., Stone M.:  Testosterone: Cortisol Ratio in Junior Elite Weightlifters, The Journal of Strength and Conditioning Research, 1998, 12(3).
6. Hemilia H., Chalker E.: Vitamin C for preventing and treating the common cold, Cochrane Database Syst Rev, 2013.
7. Ferrano P., Curhan G., Gambaro G. i wsp.: Total, Dietary, and Supplemental Vitamin C Intake and Risk of Incident Kidney Stones, Am J Kidney Dis, 2016, 67(3), 400-407.
8. Anitra C., Bozonet S., Pullar J. i wsp.: A Randomized Steady-State Bioavailability Study of SyntheticversusNatural (Kiwifruit-Derived) Vitamin C, Nutrients, 2013, 5(9), 3684-3695.
9. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/ascorbic_acid#section=Spectral-Properties
10. Fritz H., Flowe G., Weeks L. i wsp.: Intravenous Vitamin C and Cancer: A Systematic Review, Integr Cancer Ther, 2014, 13(4), 280-300.

11. Yadley A., Malafa M.: Vitamins in Pancreatic Cancer: A Review of Underlying Mechanisms and Future Applications, Adv Nutr, 2015, 774-802.
12. Johnson SB, Park HS, Gross CP, Yu JB. Use of Alternative Medicine for Cancer and Its Impact on Survival. J Natl Cancer Inst. 2018 Jan 1;110.

Scroll to top